Sirkü 2133 Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerin Türk Lirasına Dönüşüm Desteği

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Değişiklik Yapılmasına Dair 2026/11 sayılı tebliğ ile 2023/5 sayılı tebliğde yapılan değişiklikler ile Döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılarak döviz pozisyonu esaslı yeni bir uygulamaya geçilmiştir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 1 Ekim 2026 tarihli “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” yayımlandı.

Söz konusu talimatın bazı önemli maddeleri aşağıda özetlenmiştir.

Talimatın 4 ncü maddesi gereği

– Aracı bankalarca Merkez Bankasına satışı yapılacak döviz cinsleri ABD doları, Euro ve İngiliz sterlinidir. Merkez Bankasınca alım satıma konu olan diğer döviz cinsleri üzerinden yapılan işlemlere ilişkin döviz tutarları aracı banka tarafından ABD doları, Euro veya İngiliz sterlinine dönüştürülerek Merkez Bankasına satılır.

Talimatın 5 inci maddesi gereği

– Döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak isteyen ihracatçı firmaların,16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesi kapsamında

Merkez Bankasına satmakla yükümlü oldukları ihracat bedeli dövizlerinin, 18 Mayıs 2026 tarihli Görünmeyen İşlemler Genelgesinin 5 inci maddesi kapsamında döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizlerinin ve 2 serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yalnızca yurt dışına yaptıkları satışlardan elde ettikleri dövizlerinin aracı banka kanalıyla Merkez Bankasına satışı sırasında talep formu ve döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya ibraz ederek döviz dönüşüm desteği talebinde bulunmaları,,

Peşin ihracat bedeli olarak getirdikleri dövizlerinin Merkez Bankasına satışı sırasında, gümrük beyanname bilgisi bildirilmeden önce talep formu ile döviz dönüşüm desteği talebinde bulunmaları, döviz satışını takip eden 6 ay içerisinde en az Merkez Bankasına satılan döviz tutarında ve ödeme şekli “Peşin Ödeme” yazılı olan gümrük beyanname bilgisi ile döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya bildirmeleri,

Kaydıyla, maddedeki diğer şartlarında sağlanması koşuluyla döviz değişim desteği sağlanacaktır.

Temel destek oranı oran %2 dir. Ancak Tebliğin geçici 1 inci maddesi gereği 31 Ocak 2027’ye kadar %3 uygulanacak.

– Döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacak.

– Firmanın limit kullanım dönemi içinde yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100.000.000 (yüz milyon) Türk lirasıdır.

1 Ekim – 31 Aralık 2026 için limitler 0,25 katsayısıyla uygulanır; destek üst sınırı 25.000.000 TL (Talimat Geçici md. 4).

– Döviz kazandırıcı hizmet gelirleri için, kesin fatura tarihinden itibaren, 

Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışları için, Serbest Bölge İşlem Formuna göre yurt dışına gönderilmek üzere serbest bölgeden çıkış yapıldığına ilişkin ilgili idarenin onayladığı tarihten itibaren

180 gün içerisinde ilgili dövizlerin Merkez Bankasına satılması halinde döviz dönüşüm desteğinden faydalanılabilecek.

– Döviz pozisyonu oranı, talimatın ilişiğindeki EK-C Döviz pozisyonu Bildirim formu gereği, hazır döviz varlıkları toplamının net satış hasılatı ile aktif toplamından büyük olana bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır.

Ek form gereği hazır döviz varlıkları toplamının hesabında;

Kasa + Alınan Çekler + Bankalar – Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri + Diğer Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar dikkate alınacaktır.

Form düzenleme tarihinden itibaren 15 gün süreyle geçerli olacaktır.

– Döviz Pozisyonu Bildirim Formu SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp onaylanacak. Form aracı bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı olarak SMMM-YMM faaliyet Belgesi ile birlikte ibraz edilecektir.

Formun doldurulmasında SMM ve YMM lerce aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.

-Form tarihi itibariyle o günkü döviz bakiyeleri belgeleriyle birlikte tespit edilmeli (banka ekstresi, kasa sayım tutanağı, çek listesi).

– Döviz kalemleri hesap koduna göre değil ne olduğuna göre ilgili satıra yazılmalı

-Her dövizli kalemi hesap koduna göre değil, ne olduğuna göre doğru satıra yazılmalı.

– Dövizler cari yılın ilk iş günü Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden TL ye çevrilmeli

– Hazır döviz varlıklarından verilen çek ve ödeme emirleri düşülmeli

– Ticari alacaklar ve döviz borçları formda gösterilmeli ancak hesaba katılmamalı

– Hesaplamalarda son yıllık beyannamedeki net satış ve aktif toplamları dikkate alınarak büyük olanı payda olarak kullanılarak oran hesap edilmeli.

– Form C Form B ile birlikte faaliyet belgesi aracı bankaya verilmeli

Talimatın 6 ncı maddesi gereği

– Firma satış limiti firma kârlılığı ile 12 aylık işgücü maliyeti verileri esas alınarak Merkez Bankasınca hesaplanacak. Limit kullanım dönemi içerisinde Merkez Bankasına satabilecekleri toplam döviz tutarının Türk lirası karşılığı, söz konusu döneme ait firma satış limitini aşamayacak. Firma satış limiti TCMB tarafından yılda iki kere güncellenecektir. Güncellemelerin Ocak ve Temmuz ayları içerisinde yapılması esastır.

Talimatın 8 inci maddesi gereği

– Firmaların döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak faydalandığının tespiti halinde; Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, ilk tespitte 1 yıl, sonraki tespitlerde 3 yıl boyunca kabul edilmeyecek,

___________________________________________________________________

Hatırlatma:

Sirkülerimiz bilgilendirme amaçlı olup belirli bir konu hakkında genel çerçevede bilgi vermek amacını taşıdığından içerikten kaynaklanan veya içeriğe ilişkin ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz.

Bu sirkümüzde yer verilen bilgiler yazının tarihi itibarıyla geçerli olup, yazı tarihinden sonra gerçekleşebilecek yasal değişiklikler, gelişecek uygulamalar ve yargı kararları ileride farklı düzenlemeleri ve değerlendirmeleri gerektirebilmektedir.

Bu nedenle konular ile ilgili karar vermeden önce profesyonel bir danışmandan görüş ve destek alınması tavsiye olunur.