Sirkü 2082 İndirimli Kurumlar vergisi
İndirimli kurumlar vergisi gerek yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesinden elde edilen kazançlara gerekse diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara uygulanabilir.
7555 sayılı Kanun öncesi düzenlemeler uyarınca, mükelleflerin;
– Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlarından yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren elde ettikleri kazançlarına yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar,
– Yatırım döneminde (yatırıma başlanılan tarihten itibaren) ise diğer faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına, toplam yatırıma katkı tutarının %50’sini (7.9.2016 tarihli ve 2016/9139 sayılı BKK ile %80 olarak değiştirildi) ve gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını geçmemek üzere, herhangi bir süre ile sınırlı olmaksızın indirimli kurumlar vergisi uygulanması mümkündür.
7555 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında ise;
– Kurumlar vergisi oranı, yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen yatırımlardan elde edilen kazançlara yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar, indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap dönemi dahil en fazla on hesap dönemi %60 indirimli olarak uygulanabilir.
– Mükelleflerin, toplam yatırıma katkı tutarının Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen (toplam yatırıma katkı tutarının %50’sini ve hak edilen yatırıma katkı tutarını geçmemek üzere) kısmına ilişkin olarak, dört hesap dönemiyle sınırlı şekilde diğer faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına da indirimli kurumlar vergisi uygulanması mümkündür.
Bu uygulamadan;
– Finans sektöründe faaliyet gösteren kurumlar,
– Sigortacılık sektöründe faaliyet gösteren kurumlar,
– İş ortaklıkları,
faydalanamaz.
Mükelleflerin;
– Taahhüt işlerinden,
– 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yapılan yatırımlardan,
– 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında yapılan yatırımlardan,
– Rödovans sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımlardan,
elde edilen kazançlar dolayısıyla bu uygulamadan yararlanması mümkün değildir.
29.5.2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar uyarınca; Arazi, Arsa, Royalti, Yedek parça ve Amortismana tâbi olmayan diğer harcamaların, indirimli kurumlar vergisi uygulamasına konu edilmesi mümkün değildir.
7555 Sayılı Kanun’la Getirilen Yenilikler
7555 Sayılı Kanunla getirilen yenilikler 24 Seri No.lu KV Tebliği ile açıklanmıştır. Bunları şöyle özetleyebiliriz:
– Yatırımlardan elde edilen kazançlar için indirimli vergi uygulamasına on yıllık sınırlama getirilmiştir. Bu sınırlama, her bir yatırım teşvik belgesi bazında ayrı ayrı dikkate alınacaktır.
– Vergi indirim oranı %60 olarak belirlenmiştir.
– Kazanç bulunmasına rağmen yararlanılmayan yatırıma katkı tutarlarının müteakip dönemlerde dikkate alınamayacağı belirtilmiştir. Bu sebeple, ilgili hesap dönemlerinde faydalanma imkanı bulunmakta iken faydalanılmayan yatırıma katkı tutarlarının, izleyen dönemlerde kullanılması mümkün değildir.
– Mükelleflerin, diğer faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına indirimli kurumlar vergisi uygulanması dört hesap dönemiyle sınırlandırılmıştır.
– Diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar için yatırım dönemi ve işletme dönemi ayrımı kaldırılmıştır.
– Yatırıma katkı tutarının kısmen kullandırılmasında üst sınır olarak “gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarı” yerine “hak edilen yatırıma katkı tutarı” esas alınmıştır.
– Cumhurbaşkanına uygulamaya ilişkin olarak verilen yetkilerin kapsamı değiştirilmiştir.
– Tevsi yatırımlardan doğan kazançlarda indirimli kurumlar vergisi oranı uygulaması süre yönünden sınırlandırılmıştır.
24.7.2025 tarihinden itibaren alınan teşvik belgelerinde, on yıllık süreyle sınırlı olmak kaydıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanacaktır.
Bu yatırım teşvik belgeleri kapsamında diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara da dört hesap dönemiyle sınırlı şekilde indirimli kurumlar vergisi uygulanması mümkündür.
– Yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçmesinden sonra devredilmesi durumunda indirimli kurumlar vergisi oranı uygulaması süre yönünden sınırlandırılmıştır.
24.7.2025 tarihinden itibaren alınan teşvik belgelerinde, yatırımı devreden ve devralan için birlikte toplam on yıllık süreyle sınırlı olmak kaydıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanacaktır.
– Hak kazanılan yatırıma katkı tutarından diğer vergi borçlarından terkin yoluyla yararlanılması durumunda indirimli kurumlar vergisi oranı uygulaması süre yönünden sınırlandırılmıştır.
24.7.2025 tarihinden itibaren alınan teşvik belgelerinde on yıllık süreyle sınırlı olarak indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanacağından, on yıllık sürenin dolduğu hesap döneminden sonra, diğer vergi borçlarından terkin yoluyla yatırıma katkı tutarının kullanılması mümkün olmayacaktır.
Kurumlar Vergisi Matrahının Birden Fazla Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Yatırımlardan Elde Edilen Toplam Kazançtan Düşük Olması
Bu durumda ilgili teşvik belgesi kapsamında indirimli KV uygulanacak matrahın ayrı ayrı bulunması gerekir. Bu hesaplamada iki formül kullanılır
İlgili teşvik belgesi kapsamında indirimli KV uygulanacak matrah = KV matrahı X Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki ilgili yatırımdan elde edilen kazanç / Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlardan elde edilen toplam kazanç
Ve
İlgili teşvik belgesi kapsamında indirimli KV uygulanacak matrah = KV matrahı X Tespit edilen oran
İndirimli Kurumlar Vergisi hesaplaması
7555 sayılı kanun öncesi düzenleme uyarınca indirimli kurumlar vergisi oranı, yatırım teşvik belgesindeki vergi indirim oranı kullanılarak
İndirimli KV oranı = [KV oranı – (KV oranı X Vergi indirim oranı)] formülü ile hesaplanır.
Yatırıma katkı tutarı, indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle tahsilinden vazgeçilen vergi yoluyla yatırımların Devletçe karşılanacak tutarını ifade etmektedir.
Toplam yatırıma katkı tutarı, yatırımdan elde edilen kazanca veya diğer kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle Devletin tahsilinden vazgeçeceği kurumlar vergisi tutarını ifade etmektedir.
Yatırıma katkı oranı ise, yatırımların Devletçe karşılanacak tutarının yapılan toplam yatırım tutarına bölünmesi suretiyle bulunacak oranı ifade etmektedir.
– Toplam yatırıma katkı tutarı
Toplam yatırıma katkı tutarı = Toplam yatırım harcaması X Yatırıma katkı oranı
Formülü ile hesaplanır.
– ilgili dönemde hak kazanılan yatırma katkı tutarı
…..hesap döneminde hak kazanılan yatırıma katkı tutarı = Gerçekleştirilen yatırım harcaması X Yatırıma katkı oranı
Formülü ile hesaplanır.
– İlgili dönemde yararlanılan yatırıma katkı tutarı
Cari dönemde yararlanılan yatırıma katkı tutarı = İndirimli KV olmasaydı ödenecek KV – İndirimli orana göre hesaplan KV
Formülü ile hesaplanır.
– Yatırımdan Elde Edilen Kazançlar Üzerinden Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi Tutarı
TVKV= [(Yatırımdan elde edilen kazanç X Genel oran) – (Yatırımdan elde edilen kazanç X İndirimli KV oranı)
Formülü ile hesaplanır.
İlgili hesap döneminde hak kazanılan yatırıma katkı tutarının bu dönemde faydalanılamayan kısmından izleyen hesap dönemlerinde bu yatırımdan elde edilen kazançlara indirimli vergi oranı uygulanmak suretiyle yararlanılabilir.
2- Diğer Faaliyetlerden Elde Edilen Kazançlara İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması
İndirimli vergi oranı uygulamasında, mükelleflerin yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarının işletilmesinden elde edilen kazançları dışında kalan tüm kazançları diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç olarak kabul edilmektedir.
7555 sayılı Kanunla, diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar için;
– Yatırım dönemi ve işletme dönemi ayrımı kaldırılmış,
– İndirimli kurumlar vergisi uygulanması dört hesap dönemiyle sınırlandırılmıştır.
“Yatırım dönemi” ifadesinden, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırıma fiilen başlanılan tarihi içeren geçici vergilendirme döneminin başından tamamlama vizesi yapılması amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına müracaat tarihini içeren geçici vergilendirme döneminin son gününe kadar olan süre anlaşılır.
7555 sayılı Kanun Öncesine göre Yatırıma Katkı Tutarının Üst Sınırı
1 nci sınır
Yatırım döneminde yararlanılabilecek katkı tutarı = [(Toplam yatırım harcaması X Yatırıma katkı oranı) X Belirlenen oran]
Formülü ile hesaplanır.
2 nci sınır ise
Gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarıdır.
Yatırım döneminde, yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen yatırım harcamasının, bu dönemde yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarından (toplam yatırıma katkı tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen oranına tekabül eden kısmı) daha düşük olması halinde, diğer faaliyetlerden yatırım döneminde elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle kısmen yararlanılacak yatırıma katkı tutarı, gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını aşamaz.
Dolayısıyla bu sınırlardan küçük olanı dikkate alınır.
7555 sayılı Kanun sonrası Yatırıma Katkı Tutarının Üst Sınırı
1 nci sınır
Diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar için yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı = [(Toplam yatırım harcaması X Yatırıma katkı oranı) X Belirlenen oran
Formülü ile hesaplanır.
2 nci sınır ise
hak edilen yatırıma katkı tutarıdır.
İndirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap dönemi dahil dördüncü hesap döneminin sonuna kadar, yatırım teşvik belgesi kapsamında hak edilen yatırıma katkı tutarının, bu dönemde yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarından (toplam yatırıma katkı tutarının Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen oranına tekabül eden kısmı) daha düşük olması halinde diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle kısmen yararlanılacak yatırıma katkı tutarı, hak edilen yatırıma katkı tutarını aşamayacaktır.
Dolayısıyla bu sınırlardan küçük olanı dikkate alınır
İndirimli KV Matrahı,
Yukarıdaki üst sınırlardan hareketle iki farklı formülle hesaplanabilir.
7555 sayılı Kanun öncesi için,
[Yatırım döneminde yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı / (KV oranı – İndirimli KV oranı)]
Veya
[Gerçekleştirilen yatırım harcaması / (KV oranı – İndirimli KV oranı)]
Formüllerinden uygun olanıyla hesap edilebilir.
7555 sayılı Kanun sonrası için,
[Diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar için yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı / (KV oranı – İndirimli KV oranı)]
veya
[Hak edilen yatırıma katkı tutarı / (KV oranı – İndirimli KV oranı)]
Formüllerinden uygun olanıyla hesap edilebilir.
Diğer Faaliyetlerden Elde Edilen Kazançlar Üzerinden Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi Tutarının hesaplanması
Bu hesaplama iki yöntemle yapılabilir. İlk yöntemde, yatırım döneminde tahsilinden vazgeçilen kurumlar vergisi tutarı, diğer faaliyetlerden elde edilen kazancın indirimli KV oranı uygulanan kısmı üzerinden
TVKV = [(İndirimli kurumlar vergisi matrahı X Genel oran) – (İndirimli kurumlar vergisi matrahı X İndirimli KV oranı)
formül kullanılarak hesaplanabilir.
İkinci bir yöntem olarak, diğer faaliyetlerden elde edilen kazançtan (KV matrahı) hareketle hesaplama yapılabilir.
Bunun için, diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç (KV matrahı) üzerinden indirimli KV olmasaydı ödenecek kurumlar vergisinden, hesaplanan toplam KV düşülür.
TVKV = İndirimli KV olmasaydı ödenecek KV – Hesaplanan toplam KV
Formülü kullanılabilir.
Bu tutar aynı zamanda yararlanılan yatırıma katkı tutarıdır.
Yatırım dönemi içinde yer alan izleyen hesap döneminde diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanabilir. Bunun için yatırım dönemi içinde yer alan izleyen hesap döneminde kullanılabilecek bir yatırıma katkı tutarı kalmalıdır.
Bu tutar;
Kalan yatırıma katkı tutarı = Yatırım döneminde yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı Tahsilinden vazgeçilen kurumlar vergisi tutarı (TVKV)
formülüyle hesap edilebilir.
Yukarıdaki formülün benzeri 7555 sayılı Kanun sonrası, müteakip 3 hesap döneminde kullanılabilecek (uygulanabilecek, kalan) yatırıma katkı tutarının hesabında da kullanılabilir.
Kalan yatırıma katkı tutarı = Diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar için yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı – Tahsilinden vazgeçilen kurumlar vergisi tutarı (TVKV)
Mükelleflerin birden fazla yatırım teşvik belgesinin bulunması ve indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap dönemi dahil dördüncü hesap döneminin sonuna kadar diğer faaliyetlerden elde edilen kazancın yetersiz olması durumunda, hangi teşvik belgesine öncelik verileceği mükellefler tarafından serbestçe belirlenebilecektir.
3- Tevsi Yatırımlardan Doğan Kazançlara İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması
Tevsi yatırımlardan elde edilen kazancın ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespit edilmesi esastır.
Tevsi yatırımlardan elde edilen kazancın ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespit 90edilememesi durumunda indirimli kurumlar vergisine konu edilecek kazanç, tevsi yatırım tutarının toplam sabit kıymet tutarına bölünmesi suretiyle bulunacak oranın kurumun ticari bilanço kârı ile çarpılması suretiyle hesaplanır.
Ancak, indirimli kurumlar vergisi uygulanacak kazanç, kurumlar vergisi matrahını aşamaz
Formülle gösterilirse;
Tevsi yatırıma isabet eden kazanç tutarı = Gerçekleşen tevsi yatırım tutarı /Dönem sonu toplam sabit kıymet tutarı X Ticari bilanço kârı
Sabit kıymetten kasıt Vergi Usul Kanununun 313 üncü maddesi uyarınca amortisman mevzuunu oluşturan iktisadi kıymetlerin anlaşılması gerekir.
Dolayısıyla boş arazi-arsa ve amortismana tabi olmayan diğer kıymetlerle ilgili tutarlar bu hesaplamada dikkate alınmaz.
Sabit kıymet tutarının hesabında ise bu kıymetlerin birikmiş amortismanları düşülmeden önceki brüt tutarları dikkate alınır.
Birden fazla tevsi yatırımı bulunan kurumların oranlama yaparken sadece tevsi yatırıma konu hizmet ve üretim işletmesiyle ilgili sabit kıymetleri değil, kurumun aktifine kayıtlı olan ve amortisman mevzuunu oluşturan tüm sabit kıymetlerin toplamı dikkate alınır.
Hak kazanılan yatırıma katkı tutarına birden fazla yılda ulaşılması halinde her bir dönem itibarıyla indirimli oran uygulanacak kazanç, tevsi yatırım tutarının her bir dönem sonu itibarıyla kurumun aktifine kayıtlı bulunan toplam sabit kıymet tutarına oranlanması suretiyle belirlenir.
24.7.2025 tarihinden itibaren alınan teşvik belgelerinde, on yıllık süreyle sınırlı olmak kaydıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanacaktır.
Bu yatırım teşvik belgeleri kapsamında diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara da dört hesap dönemiyle sınırlı şekilde indirimli kurumlar vergisi uygulanması mümkündür.
4- Yatırımın devredilmesi durumunda indirimli Kurumlar vergisi uygulaması
Yatırımın faaliyete geçmesinden önce devri halinde;
– Devralan kurum, ilgili mevzuatta belirtilen koşulları aynen yerine getirmek kaydıyla indirimli vergi uygulamasından yararlanabilir.
– Devreden kurum ise bu yatırım dolayısıyla indirimli vergi oranı uygulamasından yararlanamaz.
Yatırımın Kısmen veya Tamamen İşletilmesine Başlanılmadan Önce İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulanan Hallerde Devredilen Yatırımın Tamamlanıp İşletilmeye Geçilmemesi durumunda yatırım döneminde indirimli vergi oranı uygulanması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir.
Yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçmesinden sonra devri halinde, indirimli vergi uygulamasından;
– Devir tarihine kadar devreden,
– Devir tarihinden sonra ise devralan,
ilgili mevzuatta belirtilen koşulları yerine getirmek kaydıyla yararlanabilir.
24.7.2025 tarihinden itibaren alınan teşvik belgelerinde, yatırımı devreden ve devralan için birlikte toplam on yıllık süreyle sınırlı olmak kaydıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanacaktır.
5- Yatırıma katkı tutarında endeksleme
İlgili teşvik belgesi kapsamındaki toplam yatırıma katkı tutarının yatırımın tamamlandığı hesap döneminin sonuna kadar yararlanılamayan kısmı (yatırımın tamamlandığı hesap döneminin sonuna kadar gerek diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara ve gerekse yatırımın tamamen veya kısmen işletilmesinden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanması suretiyle yararlanılan kısmından sonra kalan yatırıma katkı tutarı), yatırımın tamamlandığı hesap dönemini izleyen yıllarda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.
6- Diğer hususlar
Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 12 nci maddesinde, hak kazanılan yatırıma katkı tutarını, elektrik motorlu taşıt araçlarının ilk iktisabı dolayısıyla ödenen özel tüketim vergisinin nakden ya da vergi borçlarına mahsuben ödenmesi suretiyle kullandırmaya Cumhurbaşkanı yetkili kılınmıştır.
Hak kazanılan yatırıma katkı tutarından, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç olmak üzere İlgili dönem itibarıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarının %10’luk kısmından, tahakkuk etmiş vergi borçlarından terkin edilmek suretiyle yararlanılabilir.
24.7.2025 tarihinden itibaren alınan teşvik belgelerinde on yıllık süreyle sınırlı olarak indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanacağından, on yıllık sürenin dolduğu hesap döneminden sonra, diğer vergi borçlarından terkin yoluyla yatırıma katkı tutarının kullanılması mümkün olmayacaktır.
Mükelleflerin terkin suretiyle kullanacağı yatırıma katkı tutarları, mükellefler tarafından kurum kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınır.
Kurumların hem 1 veya 5 puanlık indirimden hem de Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesi kapsamında yatırım teşvik belgelerindeki vergi indirim oranına göre indirimli kurumlar vergisinden aynı anda yararlanmaları mümkündür.
Bu durumda, öncelikle Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları kapsamındaki matraha 1 veya 5 puanlık indirimin uygulanması, sonrasında ise tespit edilen indirimli oranlara Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesi kapsamındaki vergi indirimi oranının uygulanması gerekmektedir.
————————————-
Hatırlatma:
Sirkülerimiz bilgilendirme amaçlı olup belirli bir konu hakkında genel çerçevede bilgi vermek amacını taşıdığından içerikten kaynaklanan veya içeriğe ilişkin ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz.
Bu sirkümüzde yer verilen bilgiler yazının tarihi itibarıyla geçerli olup, yazı tarihinden sonra gerçekleşebilecek yasal değişiklikler, gelişecek uygulamalar ve yargı kararları ileride farklı düzenlemeleri ve değerlendirmeleri gerektirebilmektedir.
Bu nedenle konular ile ilgili karar vermeden önce profesyonel bir danışmandan görüş ve destek alınması tavsiye olunur.