Sirkü 2121 İhracat Bedelinin Yurda Getirilmesi
Tarihlerine ve dönemlerine göre İhracat bedellerinin yurda getirilmesi ile ilgili olarak önceki sirkülerimizle bilgilendirmeler yapılmış olmakla beraber bugün için güncel olan tarih ve tutarlar bu sirkümüzde özetlenmiştir.
Türk Parasının kıymetini Koruma hakkındaki 32 sayılı karara ilişkin 2018-32/48 sayılı Tebliğ ve ihracat genelgesinin 4 üncü maddesi gereği,
Genel kural aşağıda tablo halinde sunulmuştur.
| İHRACAT BEDELİNİN YURDA GETİRİLMESİNDE GENEL KURAL | |
| Yurda getirme zorunluluğu | İhracat bedellerinin yurda getirilmesi zorunludur. |
| Genel süre | İhracat bedelinin, fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi esastır. |
| Bedelin getirilme şekli | İhracat bedelinin Türkiye’ye bankalar aracılığıyla getirilmesi ve ihracat hesabının bankada kapatılması esastır. |
| İBKB | İhracat bedelinin bankaya geldiğini ve ihracat hesabına alındığını gösteren temel belgelerden biridir. |
| DAB | İhracat bedelinin döviz olarak bankaya satılması halinde düzenlenebilir. |
| İBKB veya DAB | Güncel Genelgeye göre sistem uygulamaya alınana kadar, her işlem itibarıyla bankalarca İBKB veya DAB’dan yalnızca biri düzenlenebilir. |
| TCMB’ye döviz satışı | İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedelinin belirlenen oranı, (26.7.2026 itibariyle %35 i) belgeyi düzenleyen bankaya satılır ve banka tarafından TCMB’ye aktarılır. |
| İhracatçının TL karşılığı | TCMB’ye satılması gereken döviz tutarının karşılığı, banka tarafından ihracatçıya Türk lirası olarak ödenir. |
| Nakit olarak getirme | Nakit ihracat bedelinin Nakit Beyan Formu ile yurda getirilmesi, her ihracat için genel ve otomatik bir yöntem değildir; ilgili mevzuat ve Genelgedeki özel şartların sağlanması gerekir. |
| Bedelin yurda getirilmemesi | Süresinde getirilmeyen veya ihracat hesabı kapatılmayan bedeller bakımından bankacılık ve kambiyo mevzuatı kapsamında işlem yapılabilir. |
| İstisnalar | Ülke, ödeme şekli, ihracat türü ve özel düzenlemelere göre farklı süre veya uygulamalar söz konusu olabilir. |
| Ek süre / ihtarname | Süresinde kapatılmayan ihracat hesapları bakımından ihtarname ve belirli şartlarla ek süre mekanizmaları uygulanabilir. |
| Terkin | Tahsil edilemeyen ihracat bedelleri, mevzuatta belirtilen şartlar ve tutar sınırları çerçevesinde terkin edilebilir. |
İstisnai durumlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
| İHRACAT BEDELİNİN YURDA GETİRİLMESİNDE İSTİSNAİ DURUMLAR | ||
| Uygulama | Ülkeler | Yurda Getirme Durumu |
| Ek-2 – İstisna tanınan ülkeler | Afganistan, Angola, Belarus, Benin, Cibuti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Etiyopya, Fildişi Sahili, Filistin, Gabon, Gana, Gine, Güney Sudan, İran, Kamerun, Kenya, Kırgızistan, Kongo Cumhuriyeti, Kuzey Kore, Küba, Liberya, Lübnan, Mali, Moldova, Nijerya, Senegal, Somali, Sudan, Suriye, Tacikistan, Tanzanya, Venezuela, Çad Cumhuriyeti, Ayrıca Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri tarafından yapılan ihracat işlemleri | İhracat genelgesinin 22 inci maddesi gereği, İhracat bedelinin yurda getirilmesi zorunluluğu yoktur. |
| Ek-3 – %50’sinin tasarrufu serbest bırakılan ülkeler | Azerbaycan, Cezayir, Fas, Kazakistan, Libya, Özbekistan, Tunus, Türkmenistan, Ukrayna | İhracat bedelinin %50’sinin yurda getirilmesi yeterlidir; diğer %50’lik kısım için tasarruf serbestisi vardır |
| Genel uygulamaya tabi ülkeler | Yukarıdaki iki listede yer almayan diğer tüm ülkeler | İhracat bedelinin genel kural çerçevesinde yurda getirilmesi gerekir |
Genel kural olarak İhracat bedelinin, özel düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi, belli bir kısmının (26.7.2026 itibariyle %35) bankaya satılması ve ihracat hesabının kapatılması gerekir.
Bankacılık sistemine girmede sıkıntı yaşanan ülkelere yapılan ihracatlarda İhracat bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak yurda getirilmesi halinde gümrük idarelerine beyan edilmesi zorunludur. Buna göre 2016/1 Sayılı Ticaret Bakanlığı Genelgesi uyarınca ihracat bedelinin nakit gelmesi halinde bu nakdin “Nakit Beyan Formu” ile gümrük idaresine beyan edilmesi gerekmektedir.
NBF’nin düzenlenme tarihinden itibaren 30 gün içinde NBF’nin ve NBF konusu efektifin bankalara tevdi edilmesi, Banka tarafından ihracat bedeli olarak kabul edilmesi için İBKB’ye bağlanması gerekir.
NBF’nin “Geliş Sebebi” bölümünde efektiflerin getirilme sebebinin ihracat ile ilgili olduğunu belirtir bir ifadenin kayıtlı olması,
İhracat bedeli başkası adına getiriliyorsa NBF’nin ilgili kısımlarının bu hususu belirtecek şekilde doldurulması veya bu hususun açıklama olarak NBF’de yer alması,
Tevdiat sırasında NBF’yi ibraz eden şahsın kimlik tespitinin yapılması,
İhracatçının ihracat işlemiyle ilgili yazılı beyanı, işlemin niteliğine göre proforma fatura, satış sözleşmesi, kesin satış faturası veya Gümrük Beyannamesi’nin bir örneği/GB bilgilerinin yanı sıra ihracatçı veya ithalatçının yazılı beyanında NBF’de kimliği belirlenen şahıs ile NBF sahibi ihracatçı ve ithalatçı arasındaki illiyet bağının belirtilerek bankalara ibraz edilmesi,
NBF’de kayıtlı efektif tutarının tamamen İhracat Bedeli Kabul Belgesi’ne (İBKB) bağlanması halinde, NBF aslının ilgilisine iade edilmeyerek bankalar tarafından alıkonulması, kısmen bağlanması halinde ise, NBF aslı üzerine İBKB’ye bağlanan tutara ilişkin not düşülerek fotokopisi alındıktan sonra aslının ilgilisine iade edilmesi,
Gerekmektedir.
Bununla beraber, üçüncü kişilerce getirilen efektifin ihracatçı adına kabulü tevdiatın ihracatçının kendisine veya hesabına yapılması şartıyla mümkün bulunmaktadır.
Uygulama sıralaması genel olarak:
Yurt dışından nakit dövizin getirilmesi → Gümrükte NBF → Bankaya nakit ve NBF’nin tevdi edilmesi → Bankanın ihracatla bağlantıyı kontrol etmesi → İBKB düzenlenmesi → İhracat hesabının kapatılması
şeklindedir.
——————————–
Hatırlatma:
Sirkülerimiz bilgilendirme amaçlı olup belirli bir konu hakkında genel çerçevede bilgi vermek amacını taşıdığından içerikten kaynaklanan veya içeriğe ilişkin ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz.
Bu sirkümüzde yer verilen bilgiler yazının tarihi itibarıyla geçerli olup, yazı tarihinden sonra gerçekleşebilecek yasal değişiklikler, gelişecek uygulamalar ve yargı kararları ileride farklı düzenlemeleri ve değerlendirmeleri gerektirebilmektedir.
Bu nedenle konular ile ilgili karar vermeden önce profesyonel bir danışmandan görüş ve destek alınması tavsiye olunur.