Sirkü 2122 Dövizli Avans Ödemesi ve kur farkı

Avans, ileride gerçekleşecek bir mal teslimi veya hizmet ifası için önceden yapılan ödemedir.

KDV Kanunun açısından avansın ödendiği anda henüz mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleşmemişse, bu ödeme tek başına KDV’ye tabi değildir.

Avansın belli dönemlerde değerlenmesi ve muhasebede kur farkı doğması da bu sonucu değiştirmez.

KDV Kanunu’nun 10 ncu. Maddesi gereği vergiyi doğuran olay, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde malın teslimi veya hizmetin yapılmasıyla meydana gelir.

Teslimden önceki avans değerlemeleri için kur farkı faturası düzenlenmez. Çünkü bu aşamada KDV’ye tabi bir teslim veya hizmet henüz gerçekleşmemiştir.

Mal tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belge düzenlenmişse, vergiyi doğuran olay bu belgenin düzenlenmesiyle belgede yazılı tutarla sınırlı olmak üzere meydana gelir. Bu nedenle avans ödeme tarihi, faturanın düzenlenmediği durumlarda KDV açısından vergiyi doğuran olay tarihi değildir.

Aynı kanunun 26. maddesine göre bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilir.

Bu hüküm nedeniyle dövizli işlemlerde esas alınacak kur, avansın ödendiği tarihteki kur değil, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihteki kurdur. Mal teslimi ve fatura aynı tarihte gerçekleşmişse, fatura bedelinin bu tarihteki cari kur üzerinden TL’ye çevrilmesi gerekir.

Geçici vergi dönemlerinde ve yılsonlarında yabancı para cinsinden avanslar değerlemeye tabi tutulabilir. Bu değerleme sonucu muhasebe kayıtlarında kur farkı geliri veya kur farkı gideri oluşabilir.

Ancak KDV uygulaması bakımından bu değerleme farkları, bir teslim veya hizmet bedelinin tahsilinden kaynaklanan kur farkı değildir. Bu nedenle avans değerlemesinden doğan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmaz.

Bedelin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlendiği işlemlerde, teslim veya hizmet ifasından sonra ödeme yapılması halinde kur farkı oluşabilir. Bu durumda kur farkı, KDV matrahıyla bağlantılı hale gelir. Dolayısıyla kur farkı faturası gündeme gelir.

KDV Genel Uygulama Tebliği’ne göre teslim veya hizmet tarihinden sonra satıcı lehine oluşan kur farkı KDV matrahına dahildir. Bu durumda satıcı tarafından kur farkı faturası düzenlenir ve teslim veya hizmet için geçerli olan KDV oranı uygulanır.

Ödeme tarihinde alıcı lehine kur farkı oluşması halinde ise alıcı tarafından satıcıya kur farkı faturası düzenlenmesi ve teslim veya hizmet tarihindeki KDV oranı üzerinden KDV hesaplanması gerekir.

Kur farkı hesabında mal veya hizmet bedeline isabet eden kur farkının dikkate alınır. Hesaplanan KDV’ye ilişkin ortaya çıkan kur farkları matraha dahil edilmez.

Bu nedenle kur farkı faturası düzenlenirken asıl mal veya hizmet bedeli esas alınmalı, hesaplanan KDV üzerinden ayrıca kur farkı matrahı oluşturulmamalıdır.

Makine, ekipman veya yatırım malı alımı için dövizli avans ödenmesi halinde, teslim gerçekleşinceye kadar avans ödemesi KDV açısından vergiyi doğuran olay oluşturmaz.

Makine teslim edildiğinde ve fatura düzenlendiğinde, KDV matrahı teslim tarihindeki cari kur üzerinden hesaplanır. Avansın daha önceki tarihte ödenmiş olması, teslim tarihindeki KDV matrahının avans tarihindeki kur üzerinden belirlenmesini gerektirmez.

Sadece avans tahsil edilmesi halinde KDV doğmaz. Avans için fatura düzenlenmesi halinde fatura tutarıyla sınırlı olarak KDV hesaplanır.

———–

Hatırlatma:

Sirkülerimiz bilgilendirme amaçlı olup belirli bir konu hakkında genel çerçevede bilgi vermek amacını taşıdığından içerikten kaynaklanan veya içeriğe ilişkin ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz.

Bu sirkümüzde yer verilen bilgiler yazının tarihi itibarıyla geçerli olup, yazı tarihinden sonra gerçekleşebilecek yasal değişiklikler, gelişecek uygulamalar ve yargı kararları ileride farklı düzenlemeleri ve değerlendirmeleri gerektirebilmektedir.

Bu nedenle konular ile ilgili karar vermeden önce profesyonel bir danışmandan görüş ve destek alınması tavsiye olunur.